۱۳۹۴ تیر ۴, پنجشنبه

شهر بند تنهایی



برای: فرهنگ ارجمند 



محمد زهری
از مجموعه برای هر ستاره
کرمانشاه - اردیبهشت ۱۳۳۵

              گفتی: 
              «ز هر سو، در به سوی عافیتگاهی است
              با هر کسی، چشمی ز خورشید نگاهی است

              پوینده گر یابد ز گمراهی، گزندی
              بد دل نگردد، زانکه پایش روی راهی است،

              راهی که او را می برد تا شهر عشر

              اما تو اینجا، در دل تنهایی خود، شهر بندی!»

(شهر بند یعنی محبوس، زندانی، حصار، دیوارهای بلند کشیده شده به دورادور شهر برای ممانعت از حملات اقوام دیگر.)


             
    آری، من اینجا، در دل تنهایی خود، شهر بندم
 ‌             نه در سکوت خویش می گریم، نه می خندم

              از کس نمی گیرم سراغی
              جایی نمی جویم فراغی

(فراغ یعنی آرامش‌ و آسایش‌ و آسودگی‌ خاطر)

              اندیشه ام، آزرده ی هیچ آرزویی نیست
              چون سنگ هستم، با دل سنگین و چشم تار

              دیدم که در هر عافیتگاهی، کمینگاهی است
              تا بر عبث، رنگین کند از خون ما دیوار

              ما را نه با خود می برد سنگ نشان تا شهر
              در انتظار ما نشسته جادوی افسون (حیله، نیرنگ)

              از نوشدارویی که می سازد ز خون های نجیب ما
              مرهم نهد بر زخم یک عفریته ی بیمار،


              عفریته ای کاو دشمن دیرین عیش ما ست
             
من دست شان را خوانده ام، دیری است.

              باشد که تا خوش باور اندرز گو، گیرد
              اجرت ز حاجب های قصر فتنه، مرگ خویش

(حاجب یعنی دربان. فتنه یعنی فریبا، گمراه ساز.)

              آنجا که نفش پیشگاهش، عافیتگاهی است
              با هر کسی چشمی ز خورشید نگاهی است،

‌              من خون دل ها خورده ام، بسیار
              در کام افعی، ره بریدم از دهان مار،

              تا وا رهم از دوزخ مردم فریب حیله اندر کار،
              خود را به غار زمهریر سرد تنهایی فکندم

              اکنون در اینجا، در دل تنهایی خود، شهر بندم
!

پایان
ویرایش از تارنمای دایرة المعارف روشنگری

۱۳۹۴ خرداد ۲۹, جمعه

پلنگ




والپیپر-پلنگ

محمد زهری

از مچموعه برای هر ستاره
تهران ـ زمستان ۱۳۴۴

              من همینم،
              من همینم،
              من همین هستم
              من دلم می سوزد از دلسوزی یاران
              من تنم می لرزد از اندهگساری های این و آن،
              که درون خویش
              از تشویش
              می جوشند بهر من.

              گرچه می دانم، درست است آنچه می گویند، لیکن
              از کبوتر های پند دوستان
              کاریز گوشم
              مانده خالی.

              سنگباران مصیبت گرچه گردد بیش از این ام
              راه خود را باز، خواهم رفت
              باز، خواهم رفت
              راهِ سرنوشت بی امانم را.

              گر دهانِ بازِ زخمِ دل شود، هر دم گشاده تر
              نوشدارو از کسی هرگز نخواهم خواست
              از کسی هرگز نخواهم خواست تا درمان کند درد نهانم را.


              در سرشت من،
              غروری چون پلنگ مست
              خوابیده است.





              هیس، ای یاران!
              از صدای پای اندرزی که می گویید
              می ترسم شود، انگیخته از خواب
              و آن زمان، با شما،
              پای گریزی هست
 و خواهد برد تان با خویش

              لیکن، وای بر من!
              او قفس را خرد خواهد کرد
              او مرا از رنج خواهد کشت،
              خواهد کشت!


              کرده ام خو با غرور خویشتن، ای دوست!
              گرچه جانم می پرد
              در حسرت یک بوسهٔ عشقی به جان پیوند
              لیک از جان می خورم سوگند:
              «این پلنگ خفته را هرگز نخواهم داد
              تا بگیرم دست طاووس نوازش را.
              من غرور بد لگام خویش را با خویش خواهم داشت.
              باکم از نا آشنایی با سرود بزم عشرت نیست.»


              هر چه می خواهد نباشد،
              گو نباشد!
              من همینم
              من همینم
              من همین هستم.

پایان
ویرایش از تارنمای دایرة المعارف روشنگری

۱۳۹۴ خرداد ۲۴, یکشنبه

خون سیاه





محمد زهری 

از مجموعه برای هر ستاره
تهران ـ ۲۲ دی ۱۳۳۴

              از بس سیاه دیدم و از بس گریستم

              خونم سیاه شد

              آخر مرا شکست، درنگ شب دراز

              با چشم باز، دست مرا بست، روزگار

              ماندم در این کنار


              تا راه را ببینم و یاران نیمه راه

              چشمم به هم نمی رود، امشب ز ترس دیو

              در گوش من، خموشی شب، زنگ می زند

              انگار پشت شیشه، 
تگرگی سیاه٘ مست

              برآبگینهٔ دل من سنگ می زند





              من در اطاق بی در و بندی خزیده ام

              دیگر زبانِ گرم ندارد، اجاقِ کور

              آغوش سرد
 خانه و همسایهٔ غریب

              می گیرد از
 نیام تنم، گرمی غرور


              با من چه بود، آنچه که در خویش می شکفت

              گل های سرخ روی

 
              در هر غبار دشت

              سواری پیام گوی

              از شهر آرزوی

              در برق چشم، جلوهٔ دلخواهی نهفت.


              «با من چه بود؟ »

              گفتم و گفت آتش تباه:

              «بگشای دست خویش !»

              دست از سر شتاب گشودم، و لیکن، آه،

              آن 
سکهٔ طلای امیدی که داشتم

              اینک 
سیاه بود، چنان بخت من، سیاه

              از بس سیاه دیدم و از بس گریستم

              خونم سیاه شد.


              دست تهی ز سکهٔ زرّینه، بسته ام

              درانتظار آن
 کسِ بی کس نشسته ام

              تا کی رسد ز راه

              خون از رگم بریزد و رویاندم ز خاک

              گلهای دل سیاه.


پایان
ویرایش از تارنمای دایرة المعارف روشنگری

ملال روز





ﻣﺤﻤﺪ ﺯﻫﺮﯼ


از مجموعه برای هر ستاره
فروردین - ۱۳۳۵


«با رونده سخن است
نه با درنگیان.
سخن ما با او ست
اگر حاضر است
و پیغام ، سوی او
اگر غایب.»

رساله «مدارج الکمال» اثر بابا افضل کاشانی
«گلایه»
(۱۳۴۵)

              فانوس ستاره ها خموش است

              شب


              ـ چون دل مرده ـ


              بی خروش است.


              کوهی ز نگفته ها به دوش است


              در چشمهٔ دل هزار جوش است



              بر شاخهٔ روز، مرغ لال ام


              هر شب ز ملال روز، نالم


              با روز هزار چشم و گوش است


              اما شب تیره راز پوش است

پایان
ویرایش از تارنمای دایرة المعارف روشنگری

۱۳۹۴ خرداد ۲۰, چهارشنبه

زمین سوخته




              دور مانده از بهاران.

              این زمین سوخته

              ـ تشنهٔ یک بوسهٔ باران ـ

              از کدامین ابر عابر می شود سیراب؟


              ابرها باریده روی دشت

             پر شده از
 ابر باران، جای پای اسب های ایلخی.

             چشمه ها جوشیده زیر کوه

             کاسه های چاله ها را سیر کرده از 
عصیر ابر.

 

             لیک اینجا 

             ـ 
زیر سوزان آفتاب آسمان ـ

             تشنه سوز بوسهٔ ابری است

             یک زمین سوخته ز آسیب تابستان.



              ابر ها، ای ابر های دور!

              چاره سازی، زیر بال سایهٔ مرطوب تان، رسته است

              دست تان، درمان
 بیمار ز خشکی با سراب مرگ پیوسته است

              گریه تان، 
مشکلگشای عقدهٔ بسته است.


              رحمتی، کاین ساقه ها می پوسد از بی آبی، آخر

              مهرگان را پیشکش از خوشه ای هرگز نخواهد ساخت،

              وای خواهد سوخت!


              دور مانده از بهاران.
 
             این زمین سوخته

             ـ تشنهٔ یک بوسهٔ باران ـ

             از کدامین  ابر عابر می شود سیراب؟

پایان
ویرایش از تارنمای دایرة المعارف روشنگری

 

ستوه زیست





زهری
از مجموعه برای هر ستاره
تهران ـ ۲۷ دی ۱۳۳۴

              گم شدم تا زندگی را گم کنم
              در سیاهی های یک چشم سیاه 

              لیک بار زندگانی را هنوز
              می کشم بر گردهٔ مجروح، آه!

              زیر و بالایی نمی دانم دگر
             هیچ چشمم را نگاهی، لانه نیست
             هر چه می کوبم ره پر سنگ را
             باز راه است و نوید خانه نیست

             آشنایی با کسی گر داشتم
             اینک از هر آشنایی، خسته ام
             دل گروگان دادم و در حسرتش
             خویشتن را در سیاهی بسته ام




             در سکوت من چه آوازی است، تلخ
             در صدای من چه اندوهی است، سرد
             باز می خندم که در چشم سیاه
             مرد باشم در ستوه زیست، مرد!

             گم شدم تا زندگی را گم کنم
             در سیاهی های یک چشم سیاه
             لیک نبضم می زند: 
             «هستی هنوز!»
             چشم می گرید بر این بیگانه راه 

پایان
ویرایش از تارنمای دایرة المعارف روشنگری

۱۳۹۴ خرداد ۱۸, دوشنبه

مرغ ماهیخوار پیر




محمد زهری
از مجموعه برای هر ستاره
تهران ـ آبان ۱۳۳۴

              مرغ ماهیخوار پیر
              سایه اندوه را ماند، نشسته روی سنگ
              سر کشیده زیر بالِ خستهٔ خود، تنگ
              جمع کرده زیر تن یک پای خود را
              خستگی ها را بدینسان چاره می سازد

              لیک مرغان جوان، بی خستگی،
              خود را به موج آب می کوبند
              می خندند،
              
می خوانند.

              مرغ ماهیخوار پیر
              گاهگاهی می کشد سر
              با زبان حسرتی آواز می خواند:
              «ای دریغا، سخت محرومم، ز خود آویختن بر موج»

              در غرورش لیک می گردد هوایی گرم:
              «باز چون مرغ جوان خواهی توانستن، شکستن،
              کوه گردانی که می لغزد به روی آب»


              مرغ ماهیخوار
              با غروری سر سپرده با اجل
              بال ها را می گشاید روی بامِ نیل
              سخت طوفان است، دریا
              موج ها از پشت هم چون لشکری جرار می آیند
              لیک مرغان جوان،
              بی خستگی
              خود را به موج آب می کوبند،
              می خندند،
              می خوانند.

              مرغ ماهیخوار پیر
              از فراز آسمان، خود را به موج آب می کوبد
              لیک تاب اش نیست
              دست موج پر زور است
              آب می پیچد چو آواری به رویش
              غرق می گردد به کام تلخ کبر آلود دریا،
              مرغ ماهیخوار پیر


پایان
ویرایش از تارنمای دایرة المعارف روشنگری