۱۳۹۴ اردیبهشت ۱۰, پنجشنبه

راهزن پیر




محمد زهری
از مجموعه برای هر ستاره
تهران، ۲ خرداد ۱۳۳۳


              به گاه نیمروز، از خشم خورشید
              تن تبدار صحرا، خفته مدهوش
              رمیده سایه از آشوب آتش
              به پای چشمه،خیزِ کوهِ خاموش

              به گرمی، موج زن، دریای شنزار
              تف هُرمی بدوش باد بیگاه

              گون ها سوخته از تشنه کامی
              غبار آلوده تن، افتاده در راه

              رهی لولیده چون افعّی پیچان
              سر و دُم گم به دورادور صحرا
              نه، می خیزد ز ره، گرد سواری
              نه، بر گوشی رسد زنگ شتر ها

              به پشت سوخته سنگی نشسته
              عرق ریزان، هراسان، رهزن پیر
              تفنگ کهنه اش بر شانه حائل
              نگاهش مانده بر ره، مات و دلگیر

              به خود با حسرت بسیار می گفت:
              «نیامد کاروان، امّید بگسست
              توانم خود بسی بی برگ بودن
              ولی فرزند بیمارم گرسنه است.»


              دو چشمش کاسه لبریز خوناب
              دهانش کوره ی سوزان حدّاد
              ز بی تابیِ پیری و تف ِ دشت
              سیه شد چشمش و از پا در افتاد

              جرس آواز کرد و گرد برخاست
       ‌       سواد کاروان پیدا شد از دشت
              چو پرواز کلاغان شبانگاه
              نهان بود و هویدا گشت و بگذشت

              به روی لاشه ی بی جان رهزن
              گرسنه کرکسی فرتوت بنشست
              نگاه راهزن با درد می گفت:
              «خود آسودم، ولی طفلم گرسنه است.»

پایان
ویرایش از تارنمای دایرة المعارف روشنگری

روز بارانی






محمد زهری
 روز بارانی
 تهران - ۲۴ اردیبهشت ۱۳۳۳
 
دنگ 
آلت‌ شالی‌کوبی‌
دستگاهی‌که‌با آن‌شلتوک‌را می کوبند.

  آبدنگ 
دستگاهي بوده كه كار دستگاه شاليكوبي امروزي را،
 يعني فرآیندی را انجام مي داده،
 که طی آن شالي به برنج سفید تبدیل می‌ شود. 
آسیاب آبی
 آلتی برای کوبیدن برنج که با آب کار کند.
دنگی که به نیروی آب حرکت کند و
 برای جدا کردن پوسته از برنج مورد استفاده قرار گیرد.

              روی مهتابی
              پیچ نیلوفر
              پشت شالیزار
              بحر پهناور

              آبدنگ از دور
              می خراشد سر
              کرمک شبتاب
              مشعل آذر

              شب، هزار الماس
              دیده بر پیکر
              خسته ام، بیدار
              اندر این بستر

              زیر چشم خواب
              ناگهان بشکفت
              در دل دریا
              غنچه ی مهتاب

              با لب سیماب
              با دل من گفت:

              «صبح فردا، روز
              روز خورشید است.»


              من به خود گفتم:
              «می روم فردا
              مست مست مست
              روی این دریا
              بادبان پر باد
              پارو اندر دست.»


              صبح فردا چون
              چشم من شد باز
              ناودان می خواند:
              «روز عالم، باز
              روز بارانی است.»


              بحر خشم آلود
              برکشید آواز:

              «روز دریا، باز
              روز طوفانی است.»


              من به خود گفتم:
              «باز هم امروز
              گوئیا باید
              بگذرانم روز
              اندر این بستر»


    ‌          روی مهتابی
              پیچ نیلوفر
              شوید اندر آب
              دست و روی و سر


              غرش طوفان
              می خورد بر در
              آبدنگ از دور
              می خراشد سر

              مست و آشفته است
              بحر پهناور
              خسته ام بیدار
              اندر این بستر

پایان
ویرایش از تارنمای دایرة المعارف روشنگری

پرستو


محمد زهری
از مجموعه برای هر ستاره
تهران ۱۷ اریبهشت ۱۳۳۳

              سحر در بستر غم خفته بودم
             به گوشم آشنا آواز آمد

             سراسیمه دویدم، سوی ایوان
             دلم در سینه در پرواز آمد

             پرستو، کولی دنیا نوردم
             بهار آمد، گل آمد، باز آمد

             رمید آواره از بامم به افسون
             به افسوس از خطای ناز آمد

             بهار آمد، گل آمد، او نیامد
             نمی دانم که را دمساز آمد

             به همراه پرستو رفت، لیکن
             به ره ماند و پرستو باز آمد

پایان
ویرایش از تار نمای دائره المعارف روشنگری

اسب و سوار


محمد زهری 
از مجموعه برای هر ستاره
تهران - ۱۰ اردیبهشت ۱۳۳۳

            بال افشان، باد پیما، تیز تک
            اسبش از صحرا و هامون برگذشت

            آتش نعل سمند صخره کوب
            از ستیغ ماه و از اختر گذشت

            خاک هامون برفشانده تا به چرخ
            خود چو برق جسته از معبر گذشت

            کف به لب، تن در عرق، در هر نفس
            چون خیال، از دشت پهناور گذشت

            اسب تازان در بیابان و سوار
            در سرش اندیشه دلبر گذشت

            داغ شلاق شتاب بی شکیب
            بر کفل، چون دشنه ی آذر گذشت

            باز اسب خسته در راه سیاه
            تیز چونان ضربت خنجر گذشت

            در دل یکه سوار شب نورد
            شوق وصل یار گل پیکر گذشت

            در کنار تک درختی، اسب ماند
            آشنا بر آشنا، آخر گذشت

            باز شد بازویی و بوسی شکفت
            لخت دیگر آب وصل از سر گذشت

            کف به لب، تن در عرق، بسته نفس
        ‌    اسب خسته اوفتاد و در گذشت!


پایان
ویرایش از تارنمای دایرة المعارف روشنگری

نا سپاس



محمد زهری
از مجموعه برای هر ستاره
شهسوار ـ نوروز ۱۳۳۳
برای خویشم
جواد نیکنام

در به در، منزل به منزل صحبت نا مردمی بود
چون زبان مردمم بود، اینچنین کردند، خوارم

              آمدم، ای آشنا،
              سر خوردم از نا آشنایان
              ای، کجایی،
              ای، کجایی،

         ‌     تا به پایت سر گذارم.
              خنده زد، هر کس شنید افسانه ی یار و دیارم

              من ز شرم عشق
              پیش پای خویش را گم کرده بودم
              روسپی خواندندم و
          ‌    کردند، آنگه سنگسارم


              در به در، منزل به منزل، صحبت نا مردمی بود
              چون زبان مردمم بود، اینچنین کردند خوارم

         ‌     اینک از کوی غریبان می رسم، آزرده خاطر
              ای دیار آشنا، بنشان ـ به حرمت ـ  در کنارم

              هر چه هستم، باز فرزند تو هستم،
              دست گیرم

              ناسپاسی کردم، اکنون
              شرمسارم!
              شرمسارم!



پایان

آفتاب





محمد زهری
از مجموعه برای هر ستاره
تهران ـ ۱۴ اسفند ۱۳۳۲

تو روزی، او ستاره، ای دل افروز
فرو میرد ستاره، چون شود روز
 نظامی

             زنی را دوست دارم
‌             زنی با چشم خاموش سخن پرداز
             دلم از شبچراغ دیدگانش، روشنایی ساز
                                 منم نقاش روی این زن دلخواه

             گلی را دوست می دارم
             گلی پیچیده بر بازوی ایوان
             سحر، بویش به دوش باد سرگردان
                                منم مدهوش بوی این گل درگاه

             شبی را دوست می دارم
             شبی با صد هزاران دیدهٔ الماس
             نشسته چشم در راه سحر، در پاس
                               منم بیدار نور این شب رخشان

             می ئی را دوست می دارم
             می ئی دیرینه سال و سر خوشی آمیز
             توان افزا و آتش بیز و رقص انگیز
                              منم افسون شور این می تابان

             اگر در آن شب رخشان
             به دستم باده ی تابان
             به روی بستر ایوان
             زن دلخواه من در پیش من باشد
             منم آنگاه نقش شادی جاندار
             منم آندم نمای دولت بیدار


             در آن دم گر ز در آیی، رفیق من،
             که:

             «اینک رهروان را شد گهِ رفتن»،
             ز جا خیزم
             می مستی فزا بر خاک ره ریزم
             زن دلخواه را یک دم نپایم
             فرود آیم ز ایوان گل آویزم

             به همتای تو دامن می کشم در خرمن آتش
             که آندم روشنی آفتاب عشق بی کاهش
             فرو پو شد رخ هر اختر تابان دیگر را


پایان
ویرایش از دائره المعارف روشنگری

خوشهٔ کین





محمد زهری
از مجموعه برای هر ستاره
تهران ـ ۱۲ اسفند ۱۳۳۲

             بدشتی خوشه ای از کینه رویید

             ز اشکِ چشمِ ابری باد آورد
 
             به دست خوشه چین دشتبانی

             به خاک افتاد و بادش برد چون گرد

  
             رها شد، رشته و هر دانه آن
             به زیر سایه ی سنگی نهان گشت
 
             فتاد از ابر مهر اندای دلگیر

             پرند سیمگون برف بر دشت


             خروش فتنه از چرخ و فلک خاست

             جهان کولاک شد، خورشید افسرد
 
             به بال باد، برف مرگ آویخت

             به قندیل زمین، نور طرب مرد


             زمانی رفت، بادی آمد از راه

             که با خود داشت، بوی نو بهاران
 
             به دشت تیره و خاموش بگذشت

‌             تو گویی زنده شد هامون بی جان


             تهی شد کاسه ی ابری ز باران

             ز هر سنگی بر آمد ساقه ای سخت
 
             دمید از هر یکی صد خوشه ی کین

             فرو پوشید دشت لخت را رخت
 

             ز کومه، دشتبان، با داس جانگیر 

             نگاهش مات دشتستان مستور
 
             سر غم هشته بر زانوی لرزان

             که داس فتنه کند و دست رنجور




پایان
ویرایش از دائره المعارف روشنگری 

۱۳۹۴ اردیبهشت ۷, دوشنبه

تا رفت



محمد زهری 
از مجموعه برای هر ستاره
تهران ـ 6 آذر 1332

               در بزم من رسید
               با ساغری بدست
               او مست و می زده
              من مست چشم مست

              ٭
              با سنگ هر نگاه
              صد توبه را شکست
              دست فسون گشاد

              پای گریز بست
              ٭
              لختی درنگ کرد
              زد آتشم به هست
              از دیده ام چو رفت
              در جان و دل نشست

              ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ
              اینک بت دل است
              من نیز بت پرست.


پایان

راه بسته



محمد زهری
از مجموعه برای هر ستاره
 تهران ـ ۲۹ شهریور۱۳۳۲



               راه باز است، ولی دل بسته است
               ورنه می رفتم از این راه دراز

               دشت و کوه و کمر و دریا را
               می سپردم به دو بال پرواز

               تا بدانجا که نشان گم سازم
               نه بجویم، نه بجویندم باز

               جز گل وحشی تنهایی را
               نکنم هیچ گلی دیده نواز

               بگشایم دَرِ بی خویشی خویش
               کنم افسانهٔ دیگر آغاز

               لیک باید که در این در میرم
               هر طرف دامن من گیرد راز

               یاد یاران که به خاک افتادند
               کند اندیشهٔ کین با من ساز

               دل من بسته بر این شهر و دیار
               ورنه ره باز و در شهر فراز

پایان
ویرایش از تار نمای دائره المعارف روشنگری

تنها رو

       
         
 محمد زهری 
از مجموعه برای یک ستاره
تهران - ۴ مرداد ۱۳۳۲

                                   بشنو از نی چون حکایت می کند
                ‌                     از جدایی ها شکایت می کند
                                                            "مولوی"

               نی جدایی کشید و نالان شد
               جفت آه دل گرانجان شد
               سوز سر داد و در بیابان شد
‌               بی سر و پا شد و پریشان شد...

               چنگ بر دامن گیاه انداخت
               ژاله را بر بساط سبزه نواخت
               خفت در زیر خار بوتهٔ دشت
  ‌        ‌     از سر برکه های آب گذشت

               کرد با بید، یاد مجنون را
               دید بر لاله، سایهٔ خون را
               چون کبوتر، پرید در کاریز
               گشت بر طاق دیر چنگ آویز

               گفت با دشت ها، حدیث نیاز
               خواند در گوش تک درخت آواز
               داد پیغام راز را به نسیم
               تا رساند به آشنای قدیم

               رخنه کرد از شکاف دروازه
               شهر را در فکنده آوازه
               راه بر رهگذار جمع گرفت
               گریهٔ عمر سوز شمع گرفت

               هر کجا رفت، باز نالان بود
               جفت آه دل گرانجان بود
               جز خود از کس نفیر غم نشنید
          ‌     خود سرائید زار و خود نالید

               همه در کار زندگی بودند
               ناله زار زار نشنودند
               جز هیاهوی بی درنگ امید
               هیچ آواز دیگری نشنید...

               هم نفس چون نیافت، شد نومید
               رخت در کام تنگ غار کشید
               بر کشید از درون دل آوای:
               "وای بر رهروان تنها، وای"

               صخره فریاد سر نمود که: "وای!"
               غار با صد صدا فزود که:
                                   "وای!"

 پایان