با سایه ای دیگر

محمد زهری
از مجموعه برای هر ستاره
تهران ـ مهر ۱۳۳۵

              آن مرد خوشباور،

              که با هر گریه، می گریید 

              و با هر خنده، می خندید
              ـ مردی کهن، با سایه ای دیرین، دلی دیرین ـ
              نومیدواری دشنه در قلبش فرو برده است
              اینک به زیر سایهٔ دیوار غم، مرده است

              از قالب پوسیدهٔ ناساز ِ او، امروز
              مردی دگر برخاسته از سنگ 
              با نام دیرین، لیک در سر منزلی دیگر:
              مردی که باور می کند از چشم خود، تنها
              مردی که می خندد چو می گریند، 

              می گرید، چو می خندند
              مردی دگر، با سایه ای دیگر، دلی دیگر.

پایان
ویرایش از تارنمای دایرة المعارف روشنگری

چاره سازِ مردِ بی انباز

محمد زهری
از مجموعه برای هر ستاره
تهران ـ مهر ۱۳۳۵

              «دوست مي دارم تو را»، 
              ـ اين را نه، مي گويم ، نه، خواهم گفت ـ

              چشمهٔ عشق تو را در سنگِ دل پوشيده خواهم داشت
              غنچه خواهم ساخت هر نيلوفر يادی که بشکوفد
              درغروب غربت نا آشنايی، در سکوت آبگير ديدگان سرد

              با درنگم
              با شتابم
              آرزوي توست
              رویِ ميل من به سوی توست
              بوی توست

              اينکه مي سازد مرا خالی ز هر انديشهٔ ناساز
              من زبانم از زبانبازی هر بسيار گو، بسته است
              پيک از سرحد دل پيغامگو، خسته است

              من نه، می گويم، نه، خواهم گفت:
              «دوست می دارم تو را»، اي چاره ساز مرد بي انباز!  

              از دل من پرس، او افسانه های گونه گون را باز خواهد گفت
              او تو را از عشق من آگاه خواهد کرد
              او تو را آگاه خواهد کرد.

پایان
ویرایش از تارنمای دایرة المعارف روشنگری 

سرود مرد شهر

محمد زهری
از مجموعه برای هر ستاره
تهران - ۹ مهر ماه  ۱۳۳۵

              از هر چه می گفتم، 

              نمی گویم
              از هر چه می خواندم، 

              نمی خوانم

              من با تو از شب های سرد دشت می گفتم
              آنجا که بوران می زند 

              بیخ گیاهان را

              من با تو از ره های بی برگشت می گفتم
              آنجا که از ره می برد 

              غول بیابان را

              می خواندم آوازی که لب می سوخت،

               دل می سوخت
               می گفتم و می خواندم از آغاز بی پایان

               تو می شنیدی، من چه می گفتم
               تو می شنیدی، من چه می خواندم

              غمنامهٔ من از نشان عیش عاری بود
              در بند بند نای جانم، زخم کاری بود

              می گفتم از ناگفتنی های خموش خویش
              می خواندم از ناخواندنی های خروش خویش

               دیر است و دور است
               آن روز و آن آغوش تلخ دشت 
               آن راه بی برگشت

               شب های سرد دشت را بدرود گفتم
               ره های بی برگشت را بدرود گفتم

               این دم، منم، راحت نشین شهر 
               با بزم سازان،

               آشتی، 

               با سوگواران، 

               قهر

               دور از هوای آنچه می گفتم
               دور از صدای آنچه می خواندم

               من با تو دیگر از سکوت خواب راحت، قصه خواهم گفت
               آنجا که از من می گریزد فتنه ی بیدار
               من با سرود کامکاران چنگ خواهم زد
               تا بشکنم بد مستی پیمانه ی پندار 

               از هر چه می گفتم،

               نمی گویم
               از هرچه می خواندم، 

               نمی خوانم

               آن ها که می گفتم، حدیثی از بیابان بود
               اینک میان شهر یاران ام
               دور از غریبی های گمراه بیابانم.

پایان

ویرایش از تارنمای دایرة المعارف روشنگری

اگر دستم رسد

محمد زهری
از مجموعه برای هر ستاره
تهران ـ مهر ۱۳۳۵

              اگر دستم رسد
              ـ یک بار، یا صد بار ـ
              قضای آسمان را هیچ دیگر گون نخواهم ساخت،
              که بگریزم ز بند مهر چشمان سیاه تو

              مرا هر چند مهر این سیه چشمان در آتش سوخت
              در آن روزی که من بودم
              در این تنهایی محزون خود، تنها

              ولی آتش، زبانی هم به شعر سرد من آموخت
              چراغ سرشناسی را به پیش راه من افروخت

              که من اینک به بال اش
              بر فراز بی نیازی می کنم، پرواز
              ز هر بود و نبود ام نیست، پروا
              و این آمرزش پاکی است بر جور و گناه تو
              من اکنون هر چه دارم، از تو دارم، باز

 

              اگر سنگ ام،
              اگر آتش زن ام،
              از پرتو خشم شرار توست

              اگر آب ام،
              اگر سیراب ساز ام،
              بهره ام از چشمه سار توست.

              مرا نامردمی ها، دور می دارد ز هر دمساز
              ولیکن من میان مردم چشم سیاهت، مردمی دیدم
              که در تاریکی آن، برق می زد چشم خورشیدم

              من اینک با تو در راه ام

              صدای پای ها، با ضربهٔ دل های مان، جور است
              اجاق کهنه ی ناسازگاری های مان کور است

              چه می داند کسی فردا چه خواهد شد
              ضریح معبد زرین که معجز خواهِ آن دیرینه درگاه ام

              دگرگون می شود، یا آن که دیگرگون نخواهد شد

              ولی من از دل خود، سخت آگاهم:
              «مرا مهر سیه چشمان ز دل بیرون نخواهد شد.»

پایان
ویرایش از تارنمای دایرة المعارف روشنگری

وقت گل نی

محمد زهری
از مجموعه برای هر ستاره
تهران - ۹ شهریور ۱۳۳۵

              سال های سال
              با طلوع آفتاب زرد، روی بام های سرد 
              با سکوت شامگاه درد 
              دیده ی بس ره نشین بردبار
              در بلور بی غبار اشک های انتظار 
              شد سپید

              سال های سال
              دامن بس گل شکافت 
              سینه ریز دشت از یاقوت سرخ لاله، زینت یافت

              دانه ها جوشید
              غنچه ها خندید
              لیکن از نی، غنچهٔ بی رنگ و بویی هم نرویید،
              تا به پاس چشم بازش سر رسد چشم انتظاری ها

              سال های سال
              از گل نی - زشت یا زیبا -
              هیچ بیگانه و یا هیچ آشنا
              آتش وصلی نتافت
              هیچ بادی در گذار خود ز نیزاران بی انجام 
              برگی

              از بویی نیافت
              لیک، من، یک روز

                از گل نی دسته ای دیدم
                کاندر آن، آواز یار رفته ی خود را شنیدم.

پایان
ویرایش از تارنمای دائره المعارف روشنگری

درنگ بی شتاب

محمد زهری
از مجموعه برای هر ستاره
تهران ـ ۲۷ خرداد ۱۳۳۵

              تنگه، بی خروش
              زنگ کاروان، خموش
              دره از غبار مه، گرفته گوش

              چشم شب، سیاه
              جاده بر جبین پرتگاه
              سنگ گور رهروان، نشان راه

             ما چو لیسَکی (حلزونی) به پشت سرد خاک
             دل دگر ز آرزوی زنده، پاک
             راه رفته، بسته،
             راه مانده، بیمناک

             با چنین درنگ بی شتاب ما
             با چنان شتاب بی درنگ عمر ما
             ما کجا و شهر آشنا کجا!

 پایان
ویرایش از تارنمای دایرة المعارف روشنگری

شبی دارم، شبی دلگیر

محمد زهری

از مجموعه برای هر ستاره

تهران ـ ۹ خرداد ۱۳۳۵

              شبی دارم، شبی دلگیر
              نیازِ چشمِ بیدارِ گلِ شب بویِ تنهایی
              که در آن، سنگ می گرید
              به یک بندی باران های بندرگاه 

              زمان،
              چون رودباری در دل مرداب، 
              بی رفتار 
              و من چون گردبادی بر جبینِ دشت، 
              بی آرام 

              من اندیشمند، از خویش می پرسم: 
              «درِ یک خانه آیا خنده خواهد کرد، امشب
              که در چشمش بریزم 
              ـ مو به مو ـ
              پیغام اقلیم نیازم را؟»

              درِ هر خانه،
              دیواری است
              من بیهوده می کوشم
              که یک سر را
              ـ که رحم آشنایش چاره می سازد ـ
              کشم بیرون.

              شکست عقدهٔ دل را برویانم
              به دشت بایر گوشش

              که تنها از طلسم شب،
              مرا خواهد گشود آن دست
              مرا در چشمهٔ اندوه شوی صبح خواهد شست
              چنان نیلوفری 
              پیوند جاوید شکفتن را
              به دست روز روشن روی، خواهد بست

              شبی دارم، شبی دلگیر
         ‌     امیدی هم نمی دارم
              ـ ز بس نا باورم از بخت ـ
              که یک در باز گردد
              زیر چشم انتظار من،
              که سامانی پدید آید مرا
              در بوسهٔ خورشید

پایان
ویرایش از تارنمای دایرة المعارف روشنگری

گل زرد، گل سرخ

محمد زهری
از مجموعه برای هر ستاره
تهران ـ آبان ۱۳۳۴

              چنین گویند:
              «گلی زرد
              اگر بر سینه ات آویخت، یک زن
              بدان او با تو بیگانه است، دیگر»

              چنین گویند:
              «گلی سرخ
              اگر بر سینه ات آویخت، یک زن
              بدان او با تو جانانه است، دیگر»

              گلی زرد
              گلی سرخ
              زنی بر سینه ام آویخت دیروز
              دلم افکند در گمراه تردید
              نمی دانم که بیگانه است با من
              و یا دلدار جانانه است با من

پایان
ویرایش از تارنمای دایرة المعارف روشنگری

مبادا

محمد زهری
از مجموعه برای هر ستاره
تهران ـ مهر ۱۳۳۴

              ستاره، رنگ می بازد
              علف، بوی تن خود، بارِ اسبِ باد می سازد
              اجاق چشم ما می سوزد از بیداری دوشین

              «سرت را از سر بازوی من، بردار
              دگر، راهی شو از این راه
              مبادا، مادر پیرت شود از خواب خوش، بیدار
              مبادا!»

پایان
ویرایش از تارنمای دایرة المعارف روشنگری

گل قالی

محمد زهری
از مجموعه برای هر ستاره
تهران - شهریور ۱۳۳۴

              پنجه ای بر تار می بندد تن پودی

              درد می ریزد ز سرانگشت خونمرده

              خواب رفته پای بی اندام

              در قولنج شانه، هر دم می کشد تیری

              ای بسا جنبنده در آنجا

              - ولی با شکل شان ترکیب در هم رفته ی انسان -

              دست در کارند و اندر کارشان بی تاب

              گاهگاهی

              چشم ِ از سو رفتهٔ ناسور مردی یا زنی یا دختری یا...

              باز می یابد نخ تابیده ی آبی، بنفش و ارغوانی را

              گاه هم

              در خم یک سر به روی چارچوب کارگاه

              و سکوت دیگر یاران

              می گریزد مرغک تنگ آشیان ِ روح غمناکی...

              تا گل قالی شکوفد چون گل خورشید

              زیر پای دیگران،

              زیر پای شکل شان انسان و، از ما بهتران

ویرایش از تارنمای دایرة المعارف روشنگری

پایان

بنده شیطان

محمد زهری
از مجموعه برای هر ستاره
تهران - ۲۱ شهریور ۱۳۳۴

              در کوچه راه می روم و مردم
              از من، چو گرگ هار بیزارند
              از چشم من که لوحهٔ اندوه است
              پرهیز می کنند و نمی خوانند.

              هر جا گشوده است، چو می آیم
              چون کام مرده، بسته شود بر من
              در پشت پنجره، کسی، اگر باشد
              پوشد به دست پرده، رخِ روزن

              دشنام می دهند و چو می بینند
              من همچو سنگ، ساکت و سنگین ام
              نَفرین کنند، بندهٔ شیطان را
              آری، منم که در خور نَفرینم

              در کار خویش غرقم و هرگز هم
              بر جا نمی نشینم از دم خشمی
              دانم چرا نصیب نمی یابم
              جز نفرتی که بسته به هر چشمی

              زیرا طلسم روز و شبی دارم
              کان را به سینهٔ دل من دیدند:
              آنگونه زیستم که دلم می خواست
              نه آنچنان که خلق پسندیدند.

پایان
ویرایش از تارنمای دایرة المعارف روشنگری